Tο 2022, η Ελλάδα κατατάχθηκε στην 108η θέση μεταξύ 180 χωρών στον κόσμο στη λίστα των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα (RSF). Έχοντας χάσει 38 θέσεις σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, η Ελλάδα ήρθε τελευταία στην Ευρώπη, αναφέρει σε άρθρο του στο Voxeurop, ο Έλληνας δημοσιογράφος Σταύρος Μαλιχούδης, βάζοντας στο μικροσκόπιο την ελευθερία του Τύπου στη χώρα και αναφερόμενος μεταξύ άλλων στη δική του παρακολούθηση από την ΕΥΠ.
«Μέρος της αντιπολίτευσης ενεργεί σαν να είναι πρωτόγνωρη η κατάσταση – λες και μέχρι πέρυσι η λέξη «Ελλάδα» θεωρούνταν συνώνυμη με την «ελευθερία του Τύπου». Εν τω μεταξύ, η κυβέρνηση έχει δυσφημήσει όχι μόνο την έκθεση αλλά και την οργάνωση που τη συνέταξε.
Παίζοντας με τις εθνικές προκαταλήψεις (οι ΜΚΟ κατατάσσονται στην τελευταία θέση όσον αφορά την εμπιστοσύνη των πολιτών), η κυβέρνηση χαρακτηρίζει υποτιμητικά τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα (RSF) ως «ΜΚΟ». Ο Πρωθυπουργός χαρακτήρισε την έκθεση «ανοησίες».
Στην πραγματικότητα, το νομικό καθεστώς του RSF ως μη κερδοσκοπικού οργανισμού λέει πολλά για την αξιοπιστία της ετήσιας έκθεσής της –η οποία λαμβάνεται σοβαρά υπόψη σε όλο τον κόσμο– όσο το γεγονός ότι, για παράδειγμα, έχει λάβει βραβείο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Ο ρόλος του ΑΠΕ-ΜΠΕ
«Στην Ελλάδα, για να έχει μια είδηση ευκαιρία να φτάσει στο ευρύ κοινό, πρέπει να μεταδοθεί από το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AMNA), το μοναδικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων.
Το επιχειρηματικό μοντέλο εκατοντάδων ιστοσελίδων στην Ελλάδα βασίζεται στην αναπαραγωγή ειδήσεων του AMNA, με ελάχιστο ή καθόλου δικό τους περιεχόμενο. Τουλάχιστον οκτώ στις δέκα ειδήσεις που εμφανίζονται στο Διαδίκτυο κάθε μέρα προέρχονται από το AMNA.
Μία από τις πρώτες ενέργειες του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, αμέσως μετά την εκλογή του τον Ιούλιο του 2019, ήταν να πάρει τον άμεσο έλεγχο της ΕΥΠ, του ΑΜΝΑ και της δημόσιας ΕΡΤ.
Η απόφασή του για την ΕΥΠ ήταν αμφιλεγόμενη, δεδομένης της λίστας δημοσιογράφων, πολιτικών και άλλων προσώπων που φέρονται υπό παρακολούθηση. Όμως η απόφαση του Πρωθυπουργού να πάρει τον έλεγχο της ΕΡΤ και του ΑΜΝΑ φάνηκε να είναι υπερβολική. Άλλωστε και οι δύο θεσμοί εξυπηρετούσαν ήδη τους σκοπούς των κυβερνήσεων περισσότερο από το συμφέρον του κοινού που τους πληρώνει.
Αυτό ισχύει και σήμερα.
Ενώ ξένα μέσα ενημέρωσης όπως ο Guardian και η Le Monde δημοσίευσαν μεγάλες και καλά τεκμηριωμένες έρευνες για τα push back των αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα, το AMNA δεν ανέφερε τίποτα σχετικό. Είναι πραγματικά πολύ περίεργο όταν αυτές οι ίδιες εφημερίδες δημοσιεύουν σύντομα άρθρα που υμνούν τις παραλίες ενός ελληνικού νησιού: με έγκαιρη αναφορά, δημοσιεύονται αμέσως σε εκατοντάδες ιστότοπους.
Ένα παράδειγμα που υπογραμμίζει αυτή τη μοναδική ικανότητα της κρατικής υπηρεσίας να διασφαλίζει ότι ορισμένα γεγονότα περνούν σιωπηλά –και επομένως δεν έλαβαν χώρα στην πραγματικότητα– είναι αυτό που δόθηκε από τη συνέντευξη που παραχώρησε ο Πρωθυπουργός με τη δημοσιογράφο της Washington Post Lally Weymouth.
Όταν το AMNA μετέφρασε και αναδημοσίευσε τη συνέντευξη, τα μόνα σημεία που έλειπαν ήταν εκείνα όπου ο δημοσιογράφος ζήτησε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επανεξετάσει έναν αμφιλεγόμενο νόμο κατά των fake news που είχε ψηφίσει η κυβέρνησή του.
Οι Έλληνες αναγνώστες δεν διάβασαν ποτέ την αναφορά του πρωθυπουργού σε αυτό, παρόλο που ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραδέχτηκε αργότερα ότι η κυβέρνηση είχε λανθασμένα εκτιμήσει τον εν λόγω νόμο.
Αλλά το πιο κραυγαλέο παράδειγμα του ρόλου του AMNA μας φέρνει στους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα. Μπορεί να υποστηριχθεί ότι χρειάζεται πραγματική προσπάθεια για να αναφέρει κάποιος την ετήσια κατάταξη της RSF χωρίς να αναφέρει ότι η Ελλάδα είναι πλέον τελευταία στην Ευρώπη – ειδικά αν είναι ελληνικό μέσο ενημέρωσης.
