Μια συνέντευξη για τα νομικά δρώμενα στον Νίκος Βάνη,
Διασπορά Ψευδών Ειδήσεων; Το νέο άρθρο 191 του Ποινικού Κώδικα
Του Βίκτωρα Τσιλώνη και της Σοφία Σιδερίδου
Στις 8 Οκτωβρίου 2021 ολοκληρώθηκε η διαβούλευση επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης με τίτλο «Τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας».
Στο εν λόγω άρθρο θα εστία σου μες την προτεινόμενη αλλαγή του άρθρου 191 ΠΚ με τίτλο τη «Διασπορά Ψευδών Ειδήσεων», το οποίο εισάγεται στην εποχή του κορονοϊού.
Το άρθρο 36 του Σχεδίου Νόμου που προτείνει την αναδιαμόρφωση του άρθρου191 ΠΚ ορίζει ότι:
Νίκος Βάνης…Όποιος δημόσια ή μέσω του διαδικτύου διαδίδει ή διασπείρει με ο ποιον ήδη ποτέ τρόπο ψευδείς ειδήσεις.
«1.Όποιος δημόσια ή μέσω του διαδικτύου διαδίδει ή διασπείρει με ο ποιον ήδη ποτέ τρόπο ψευδείς ειδήσεις που είναι ικανές να προκαλέσουν ανησυχίες ή φόβο στους πολίτες ή να κλονίσουν την εμπιστοσύνη του κοινού στην εθνική οικονομία, στην αμυντική ικανότητα της χώρας ή στη δημόσια υγεία τιμωρείται με φυλάκιση του ελάχιστον τριών μηνών και χρηματική ποινή…
Με την ίδια ποινή τιμωρείται και ο πραγματικός ιδιοκτήτης ή εκδότης του μέσου….2. Όποιος από αμέλεια γίνεται υπαίτιος κάποιας από τις πράξεις της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή.
»Βάσει του σχεδίου νόμου αλλά και των επισημάνσεων της αιτιολογικής έκθεσης εντοπίζονται ως προς το γράμμα του νόμου οκτώ σημαντικές αλλαγές.
Πρώτον, το έγκλημα έχει μετατραπεί από έγκλημα συγκεκριμένης διακινδύνευσης σε έγκλημα δυνητικής διακινδύνευσης.
Δεύτερον, πέραν του φόβου έχει προστεθεί διαζευκτικά και η ανησυχία («ο εν δυνάμει φόβος»), ενώ τρίτον, δίπλα στη δυνατότητα πρόκλησης φόβου και/ή ανησυχίας προβλέπεται πλέον και ο κλονισμός της εμπιστοσύνης του κοινού στην εθνική οικονομία ή την αμυντική ικανότητα της χώρας ή τη δημόσια υγεία.
Τέταρτον, καθίσταται πρόδηλη η επιθυμία της κυβέρνησης για την ένταξη της δημόσιας υγείας ως προστατευόμενου πεδίου δίπλα σε αυτό της εθνικής οικονομίας και της αμυντικής ικανότητας της χώρας, τη στιγμή που αφαιρούνται τα πεδία του τουρισμού και των διεθνών σχέσεων.
Πέμπτο το πλαίσιο ποινής προτείνεται να είναι τρεις μήνες με πέντε έτη και χρηματική ποινή αντί για το προηγούμενο καθεστώς των 10 ημερών έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.
Έκτο, προστίθεται επιβαρυντική διάταξη για την περίπτωση επανειλημμένης τέλεσης του εγκλήματος μέσω του τύπου ή διαδικτύου με αύξηση του κατώτατου ορίου ποινής στους έξι μήνες.
Νίκος Βάνης.. Η τιμωρία του πραγματικού ιδιοκτήτη ή εκδότη του μέσου.
Έβδομο, ορίζεται πλέον η τιμωρία του πραγματικού ιδιοκτήτη ή εκδότη του μέσου και τέλος όγδοο προβλέπεται πλαίσιο ποινής από δέκα ημέρες έως ένα έτος ή χρηματική ποινή όταν το έγκλημα τελέστηκε από αμέλεια, αντί της επιεικέστερης προηγούμενης ρύθμισης για χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας μόνο.
Επίσης μεγάλη συζήτηση στο νομικό κόσμο έχει προκαλέσει η διατύπωση «ειδήσεις που είναι ικανές». Είναι εξαιρετικά κομβικό ζήτημα τι ορίζεται είδηση, ποια είναι η διαχωριστική γραμμή μεταξύ της είδησης και της έκφρασης απόψεων βάσει προσωπικής γνώμης καθώς και ποιος και με βάσει ποια κριτήρια θα ορίζει το «είναι ικανές».
Ο δυνητικός χαρακτήρας που έχει δοθεί στο αδίκημα φαίνεται να ανοίγει υπέρμετρα τα όρια της διακριτικής ευχέρειας του εισαγγελέα και του δικαστή, αλλά ακόμα και του απλού πολίτη που θα επιδιώξει την κίνηση ποινικής δίωξης με την υποβολή μήνυσης ή έγκλησης.
Νίκος Βάνης.. Άρθρο του νέου Ποινικού Κώδικα έχει κατακριθεί εντόνως από το νομικό αλλά και δημοσιογραφικό κόσμο.
Συνακόλουθα, δεν είναι τυχαίο ότι το εν λόγω άρθρο του νέου Ποινικού Κώδικα έχει κατακριθεί εντόνως από το νομικό αλλά και δημοσιογραφικό κόσμο, αφού υποστηρίζεται σθεναρά ότι εισάγεται μέσω της εν λόγω ποινικής διάταξης μια οπισθοδρομική αντιμετώπιση της ελευθερίας της έκφρασης και μια φίμωση του δημοσίου λόγου.
Νίκος Βάνης..Γι’ αυτό ακριβώς ζητείται και η απόσυρση της τροποποίησης.
Συνολικά οι νέες ρυθμίσεις φαίνεται να αντανακλούν μια διάθεση περιορισμού της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια διαχείρισης της ανεξέλεγκτης πορείας που έλαβε
το φαινόμενο της εκτεταμένης διασποράς φημών και πρόκλησης ανησυχίας και πανικού στους πολίτες κατά την εποχή της πανδημίας.
Όμως μολονότι η πανδημία του COVID-19 αποτέλεσε ίσως μια «εύλογη αφορμή», η διάταξητου άρ. 191 ΠΚ θα παραμείνει και μετά την παρέλευση της πανδημίας, με όσους κινδύνους μπορεί να υπάρξουν για ένα δημοκρατικό πολίτευμα.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθύνεστε στη Δικηγορική Εταιρία NEWLAW, Τσιμισκή 10, 546 24 Θεσσαλονίκη, e-mail newlaw (at)newlaw.gr, τηλ. 2310 551 501
