Για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, η Αργεντινή έχει πάρει εμβληματικό χαρακτήρα.
Ένας λαός παραδομένος από τις ηγεσίες του στις νεοφιλευθερες πολιτικές βίωσε το νέο “πρόσωπο” της πολιτικής της ελεύθερης αγοράς.
Οι αδύναμοι εξαθλιώθηκαν, η μεσαία τάξη συμπιέστηκε, ο εθνικός πλούτος εκποιήθηκε σε τιμές ευκαιρίας, οι κοινωνικές δομές προστασίας των αδυνάτων ξεχαρβαλιάστηκαν.
Και τότε οι άνθρωποι πήραν τα πράγματα στα χέρια τους. Αρνήθηκαν με έργα και λόγια να αποδεχθούν το δόγμα των δανειστών -που εμφανίστηκε από το το 2400 π.Χ. από τον βασιλιά Enmetena στην πόλη-κράτος των Σουμερίων Lagash στην Μεσοποταμία-σύμφωνα με το οποίο οι πιστωτές ήταν «άγιοι» και οι οφειλέτες «αμαρτωλοί».
Αντιστάθηκαν. Βγήκαν στους δρόμους. Πέτυχαν δια της δημοκρατικής οδού να πετάξουν από πάνω τους τη “ρετσινιά” του απερίσκεπτου, του ακαμάτη και του τεμπέλη, αφού όταν αρνήθηκαν το χρέος η οικονομία τους πήρε μπροστά.
Οι κοινωνικές δομές για την αμβλυνση των ανισοτήτων, επανήλθαν. Η μεσαία τάξη επανέκαμψε. Οι τοπικές επιχειρήσεις που είχαν συνθλιβεί από τις αθρόες εισαγωγές που προέρχονταν από τις οικονομίες των πιστωτών, ανέκαμψαν.
Φυσικά, σε όλη αυτήν τη διαδικασία ανάνηψης βοήθησε και η οικονομική συγκυρία, ενώ η αλλαγή στο πολιτικό περιβάλλον στην Νότια Αμερική διεκδίκησε την απεξάρτηση του από το φαύλο κύκλο των οικονομικών και πολιτικών παρεμβάσεων του ισχυρού βόρειου γείτονά τους, ο οποίος δεν δίστασε να επιβάλλει χρηιςιμοποιώντας απροκάλυπτη βία, τις βουλές και τις επιθυμίες του.
Και έτσι, ξεκίνησε μία συζήτηση για ρύθμιση του χρέους την οποία αποδέχθηκαν τα μέλη της Λέσχης των Παρισίων, που αποτελούσαν τη συντριπτική πλειοψηφία των πιστωτών της χώρας. Κάποιοι λίγοι, εκείνοι που αγόρασαν τα ομόλογα της χώρας, στην αξία του χαρτιού που ήταν τυπωμένα αντέδρασαν και δεν αποδέχθηκαν τη συμφωνία. Διεκδίκησαν το σύνολο της οφειλής και προσέφυγαν σε ένα δικαστήριο της Νέας Υόρκης. Οι “γύπες” πέτυχαν μία θετική γι ´αυτούς απόφαση και έτσι άρχισαν να πιέζουν με όλους τους διαθέσιμους τρόπους και με όλα τα μέσα που τους προσέφερε το διεθνές νομικό οπλοστάσιο.
Και ενώ οδηγούσαν την οικονομία της χώρας σε ασφυξία, το διεθνές περιβάλλον άλλαξε προς το χειρότερο. Οι ρυθμοί ανάπτυξης επιβραδύνθηκαν και έγιναν αρνητικοί, ο πληθωρισμός έφτασε στα ύψη και τα σκάνδαλα της διαφθοράς βρήκαν πρόθυμη στέγη στα παραδοσιακά ΜΜΕ.
Η μεσαία τάξη, η ίδια που είχε εξαθλιωθεί από τις πολιτικές του Καρβάλιο και των φίλων του, άρχισε να διαμαρτύρεται και η πολιτική ανατροπή ήταν απλώς θέμα χρόνου. Ο νέος πρόεδρος, ο κ.Μάκρι, εκλέχθηκε υποσχόμενος να βγάλει τη χώρα απο το πιστωτικό εμπάργκο. Και έκανε τα λόγια του πράξη.
Ξεκίνησε να διαπραγματεύεται με τους “γύπες” ένα συμβιβασμό, έχοντας -όπως φάνηκε στη συνέχεια-τη συμπάθεια του δικαστή της Νέας Υόρκης, ο οποίος μάλιστα δεν δίστασε να δηλώσει ότι : “από τότε που εκλέχθηκε ο Μάκρι άλλαξαν όλα”. Στο τέλος οι δύο πλευρές έδωσαν τα χέρια, αφού ο αργεντίνος δέχθηκε να καταβάλλει το μεγαλύτερο ποσοστό του χρέους.
Φυσικά, η “χειραψία” μπορεί να αποδειχθεί άνευ ουσιαστικού αντικρίσματος, αφού η συμφωνία για να ισχύσει πρέπει να εγκριθεί από το Κογκρέσο και την Γερουσία, όπου το κόμμα του Αργεντίνου προέδρου είναι μειοψηφία. Ο αργεντίνος πρόεδρος όμως προσπάθησε να προλάβει τις αντιδράσεις, ανακοινώνοντας ότι αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας όταν ανοίξουν οι αγορές, θα δανειστεί από αυτές περί τα 15 δισ. για να ξεπληρώσει τις υποχρεώσεις στους πιστωτές. Κοντολογίς, ο φαύλος κύκλος του χρέους ξεκινά.
Όλοι αυτή η ιστορία που κράτησε σχεδόν είκοσι χρόνια, σίγουρα προκάλεσε θλίψη και ανάδειξε την ματαιοπονία. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι στα ολλανδικά και τα γερμανικά, η λέξη Schuld σημαίνει τόσο χρέος όσο και ενοχή.
Το σίγουρο είναι ότι το παράδειγμα της Αργεντινής θα πρέπει να αποτελέσει ένα θέμα το οποίο θα πρέπει να μελετηθεί ενδελεχώς, τόσο από την ακαδημαϊκή κοινότητα όσο -και κυρίως- από τους πολιτικούς. Το ενδιαφέρον τους δεν θα πρέπει να εστιαστεί στο τί έγινε ή στο τί δεν έγινε στην Αργεντινή. Αυτό που είναι χρήσιμο να μελετησει κανείς, είναι το τί έκαναν και το τί δεν έκαναν οι πιστωτές.
Το νομικό οπλοστάσιο που έκτισαν. Την απροθυμία τους να θεσπίσουν ένα θεσμικό πλαίσιο για τις υπερχρεωμένες και τις χρεωκοπημένες χώρες. Τις δομές, την οργάνωση και τις πρακτικές των αγορών χρήματος. Τότε σίγουρα θα ανακαλύψουν “χαραμάδες” και “εργαλεία” για να ανατρέψουν την “ηθική των πιστωτών” και να διεκδικήσουν το αυτονόητο: ότι το χρέος δεν είναι συνώνυμο της δουλείας.
Οι αποτυχίες του ΔΝΤ και των οργανισμών αξιολόγησης χρέους. Οι πρακτικές των τραπεζών που γίνονται αρωγοί για τη. φοροαποφυγή των πλουσίων και των ισχυρών. Οι χιλιάδες μηνύσεις, οι προσφυγές, οι “καμπάνες” και τα σκάνδαλα που έχουν σημαδέψει τα τελευταία δέκα χρόνια τη δράση των πιστωτών, παρέχουν το δίχως άλλο και όπλα και επιχειρήματα για να ανατραπεί η “ηθική των πιστωτών”.
paratiritis.
