Εκείνη τη λαμπρή Κυριακή της 1ης Δεκεμβρίου του 1913, η Κρήτη ενώθηκε με την Ελλάδα και τυπικά, διότι ουσιαστικά η Ενωση είχε γίνει την 1η Φεβρουαρίου 1913, οπότε και κατέβηκαν από το φρούριο της Σούδας οι σημαίες (μαζί με τους ιστούς) των μεγάλων δυνάμεων (ή μάλλον των μεγάλων δυναστών). Από τη μέρα η οποία για πολλούς Κρητικούς υπερέχει και αυτής ακόμα της Κυριακής της Λαμπρής, όσο υπερβολή και αν φαντάζει κάτι τέτοιο.
Από τη μέρα ακόμη που δικαιώθηκαν οι εκατοντάδες εξεγέρσεις που 380 χρόνια, σχεδόν τέσσερις αιώνες, έκαναν οι Κρητικοί μέχρι να δουν δακρυσμένοι και συγκινημένοι τη γαλανόλευκη, μόνη και υπερήφανη στο Φρούριο Φιρκά στη Σούδα.
Από τη μέρα που πραγματώθηκε το όνειρο ενός μοναδικού στα παγκόσμια ιστορικά χρονικά ευφυούς διπλωμάτη και πολιτικού, του Ελ. Βενιζέλου, ο οποίος «άλλαζε τόσο εύκολα τη στολή του διπλωμάτη με αυτήν του αγωνιστή που συγκλόνιζε όσους τον γνώριζαν».
Η ηρωική δράση του ελληνικού στρατού, η επιτυχής δηλαδή έκβαση των βαλκανικών αγώνων 1912-1913, έφερε και τη λύση του λεγόμενου Κρητικού Ζητήματος και με το άρθρο 4 της Συνθήκης του Λονδίνου (30 Μαΐου 1913) ο σουλτάνος παραιτήθηκε απ’ όλα τα δικαιώματά του στην Κρήτη, την οποία παραχώρησε στις μεγάλες δυνάμεις, ενώ με την ιδιαίτερη μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας Συνθήκη (1 Νοεμβρίου 1913) ο σουλτάνος παραιτήθηκε και από κάθε δικαίωμα επικυριαρχίας στη Μεγαλόνησο.
Οπως όμως συμβαίνει σχεδόν πάντα, ο λαός και πάλι προηγήθηκε των πολιτικών, αφού ο ελληνικός πληθυσμός της Κρήτης από τις 24 Σεπτεμβρίου του 1908 με ένα ογκώδες συλλαλητήριο κήρυξε την ένωση της Κρήτης με το ελεύθερο Βασίλειο της Ελλάδος και η Μεγαλόνησος διοικούνταν βάσει των ελληνικών νόμων, με μικρές παραλλαγές, παρότι αποτελούσε ανεξάρτητο κράτος την Κρητική Πολιτεία και τελούσε υπό την υψηλή επικυριαρχία του σουλτάνου και την προστασία των μεγάλων δυνάμεων.
Από την αρχή της περιόδου της αυτονομίας στην Κρήτη τα στρατεύματα ξηράς των τεσσάρων δυνάμεων (Αγγλίας, Γαλλίας, Ιταλίας, Ρωσίας) ύψωναν καθημερινά τις σημαίες τους στο φρούριο του Φιρκά στα Χανιά, μαζί με τη σημαία της Κρητικής Πολιτείας.
Αυτό γινόταν μέχρι τον Ιούλιο του 1909, που συντελέστηκε η ολοκληρωτική εκκένωση της Κρήτης από τα στρατεύματά τους, οπότε αποχωρώντας υπέστειλαν τις σημαίες τους και έμεινε μόνο η σημαία της Κρητικής Πολιτείας.
Την επομένη της αποχώρησης των στρατιωτικών τμημάτων, οι Κρητικοί, εκδηλώνοντας για πολλοστή φορά τον πόθο τους για Ενωση, έσπευσαν να υψώσουν στο Φιρκά την ελληνική σημαία στη θέση εκείνης της αυτονομίας.
πηγή:naftemporiki
Το ιστορικό φρούριο του Φιρκά στην πόλη των Χανίων, όπου υψώθηκε επίσημα η Ελληνική σημαία την 1η Δεκεμβρίου 1913 για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, σήμερα είναι ναυτικό μουσείο.
