Η “Κεφαλή του Μεγαλέξανδρου” στην Ψαλλίδα
Αφήγηση του κ. Νίκου Πιστικού
Είχαμε αναφερθεί και σε παλαιότερο σημείωμα στο χρυσοφόρο κοίτασμα της “Ψαλλίδας”,(Ν.Καστοριάς) το οποίο ανακάλυψαν οι πρώτοι κάτοικοι, οι Πελασγοί, πριν από χιλιάδες χρόνια.
Είχαμε περιγράψει τότε με λεπτομέρειες, πώς γινόταν η συλλογή των ψηγμάτων του χρυσού, που κατέβαζαν οι χείμαρροι από την κορυφή του βουνού, με τα δέρματα των σφαγμένων αρνιών, από τα οποία αργότερα προέκυψε ο γνωστός μύθος με το “χρυσόμαλλο δέρας”!
Αφορμή για το σημείωμα, στάθηκε μια συζήτηση που άκουσα προχθές τυχαία στην νότια παραλία Καστοριάς, από δύο ζευγάρια ξένων επισκεπτών, τα οποία είχαν στραμμένα την προσοχή τους προς την “Ψαλλίδα” και έκαναν την ίδια διαπίστωση ότι: “Πράγματι είναι η κεφαλή του Μεγάλου Αλεξάνδρου”!
Τότε, δεν άντεξα τον πειρασμό και αφού τους ζήτησα ευγενικά συγγνώμη, μπήκα στην κουβέντα τους και άρχισα να τους διηγούμαι αυτά που ήξερα από παιδάκι του δημοτικού.
Όταν πέρασε ο Μέγας Αλέξανδρος από εδώ, για να πάει στον Γράμμο, όπου υπήρχαν τα μεταλλεία που έβγαζαν ασήμι, στάθηκε για λίγο στην κορυφή της “Ψαλλίδας”, για να θαυμάσει την υπέροχη θέα που απλώνονταν στα πόδια του.
Και τότε συνεπαρμένος από την μεγαλομανία που τον διέκρινε, έβαλε τους στρατιώτες του να λαξεύσουν τον βράχο που υπήρχε στην κορυφή του βουνού και να του δώσουν την μορφή του!
Ο Μέγας Αλέξανδρος επισκέφθηκε κι άλλες φορές την περιοχή μας, διότι από το Γράμμο προμηθεύονταν το ασήμι και από το Παγγαίο τον χρυσό, για να χρηματοδοτήσει την εκστρατεία του στην Περσία.
Στην δεκαετία του ΄ 60 συμμετείχα στο σωματείο “Φίλων βυζαντινών μνημείων της Καστοριάς” όπου είχαμε συμπαραστάτη και σύμβουλο τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικόλαο Μουτσόπουλο.
Μια μέρα ο καθηγητής μου ζήτησε να τον συνοδεύσω σε μια επίσκεψή του στην “Ψαλλίδα” όπου είχε εντοπίσει σημαντικά ευρήματα. Πράγματι, όταν φθάσαμε στην κορυφή του βουνού, είδαμε τα ερείπεια μιας καλύβας, που είχαν φτιάξει οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής.
Στην συνέχεια πήραμε την κατηφόρα προς την χαράδρα και τότε κάκουσα έκπληκτος τον καθηγητή να αναφωνεί με ικανοποίηση: “Νάτα, νάτα τα βρήκαμε”!
Όταν πλησίασα σε κοντινή απόσταση, είδα κάτι κατασκευάσματα πέτρινα, που όπως μου εξήγησε ο καθηγητής ήταν οι “χρυσοπαγίδες” των αρχαίων κατοίκων!
Δηλαδή σ΄ αυτά τα “περβάζια” οι πρώτοι κάτοικοι της “Ψαλλίδας” που ήταν οι Πελασγοί, οι οποίοι ήρθαν από τα παράλια της Μικράς Ασίας, έβαζαν τα δέρματα των ζώων, για να παγιδεύουν στο τρίχωμα τα ψίγματα του χρυσού, που κατέβαζε το νερό των χειμμάρων από την κορυφή του βουνού!
Και όταν τελείωσε το χρυσό της “Ψαλλίδας” οι Πελασγοί κατέβηκαν χαμηλά και εγκαταστάθηκαν στο σημείο που σήμερα βρίσκεται ο λιμναίος οικισμός στο Δισπηλιό,Καστοριάς.
Όταν πριν από λίγα χρόνια αποφάσισαν να τοποθετήσουν κεραίες κινητής τηλεφωνίας στην κορυφή της “Ψαλλίδας”, βρέθηκαν πέτρινες πλάκες με την μορφή του Δία και ένα θυσιαστήριο, αφιερωμένο στον πατέρα των θεών.
Αυτά σε συνδυασμό με τα πελασγικά τείχη, που ανακαλύφθηκαν πριν από χρόνια, στις παρυφές της “Ψαλλίδας”, μας κάνει να πιστεύουμε ότι το συγκεκριμένο βουνό, θα μπορούσε να αποτελέσει έναν ακόμα πόλο έλξης, για χιλιάδες επισκέπτες, μαζί με όλα τα άλλα κορυφαία μνημεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Όπως έγινε η αναπαράσταση του λιμναίου οικισμού από τον καθηγητή Χουρμουζιάδη, θα μπορούσε να γίνει στην “Ψαλλίδα” μια αναπαράσταση της συλλογής των ψιγμάτων χρυσού από τους πρώτους κατοίκους της.
Καστοριανή Εστία
