Με αφορμή το γεγονός της γιορτής του κάστανου που γίνεται στα χωριά του Βόιου και έχοντας στο μυαλό μας το ιδιαίτερο ορειβατικό αλλά και πολιτισμικό και ιστορικό ενδιαφέρον της περιοχής, βρεθήκαμε εκεί το περασμένο Σαββατοκύριακο. Στόχος μας η ανάβαση στις δυο ψηλότερες κορυφές του βουνού, τον Προφήτη Ηλία και το Παλιοκριμίνι, που έχουν το ίδιο ακριβώς υψόμετρο (1801 μ.).
Βάση μας ο Πεντάλοφος, σημείο αναφοράς της περιοχής για την κεντρική του θέση (κόμβος πριν την κατασκευή της Εγνατίας οδού) αλλά και τα εντυπωσιακά πετρόκτιστα σπίτια του. Αποτελεί το αποκορύφωμα της τέχνης των ντόπιων κτιστάδων που βρίσκοντας άφθονη την πρώτη ύλη (πέτρα και ξύλο) στις πλαγιές του Βόιου, εξελιχθήκαν σε διάσημους μαστόρους που έδωσαν έργα θαυμαστά όχι μόνο στην περιοχή, αλλά και σε όλη της Ελλάδα.
Τα μαστοροχώρια (τα περισσότερα από αυτά είναι και καστανοχώρια) αποτελούν ένα οργανωμένο οικιστικό και πολιτιστικό ιστό, κατοικούνται τα τελευταία τετρακόσια περίπου χρόνια από πληθυσμούς που στην πλειοψηφία τους μετοίκησαν από την δυτική πλευρά της Πίνδου, την Ήπειρο, και ζούσαν λίγο με την γεωργία, περισσότερο με την κτηνοτροφία και κυρίως με την μαστορική.
Η πορεία του Σαββάτου είχε σκοπό την ανάβαση στον Προφήτη Ηλία και ήταν εύκολη με εξαίρεση ίσως την μεγάλη σιδερένια σκάλα που καρφωμένη στον βράχο αποτελεί τον μόνο τρόπο προσπέλασης του απόκρημνου βράχου. Η δεύτερη σκάλα, κάτω ακριβώς από την κορυφή δεν αποτελεί σοβαρό εμπόδιο, αφού είναι μικρή.
Στην διάρκεια της πορείας είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε από κοντά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του βουνού που το καθιστούν μοναδικό στον ελληνικό χώρο. Το Βόιο, αποτελείται στην ουσία από τέσσερα επιμέρους βουνά ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Επομένως, δεν πρόκειται για ένα ομοιογενές όρος, αλλά για μία οροσειρά με διεύθυνση Βορρά – Νότου, όπως και η υπόλοιπη Πίνδος. Το μήκος του φθάνει τα 45 και το πλάτος του τα 30 χιλιόμετρα. Είναι ένα από τα πιο δασωμένα βουνά της Ελλάδας, με δασοκάλυψη που πλησιάζει το 80%.
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του βουνού είναι το πλήθος και το ιδιαίτερο σχήμα των κορυφών του, κάτι που οφείλεται στους εντυπωσιακούς γεωλογικούς σχηματισμούς. Η διάταξη των πετρωμάτων του είναι από τα δυτικά προς τα ανατολικά, με αποτέλεσμα οι δυτικές πλαγιές να είναι ιδιαίτερα απόκρημνες, ενώ οι ανατολικές περισσότερο ομαλές και δασωμένες, αποτελώντας σπάνιο βιότοπο για θηλαστικά όπως ο λύκος, το ζαρκάδι, το αγριογούρουνο και η καφετιά αρκούδα.
Περιλαμβάνει τον κύριο κορμό, με εντυπωσιακά πλούσια βλάστηση, που ξεκινά κατά μήκος της λεκάνης που σχηματίζεται μεταξύ του Νεστορίου και του χωριού Πεύκο της Καστοριάς, διασχίζει την Κοζάνη και καταλήγει στα Γρεβενά. Ολόκληρη η κορυφογραμμή του κυρίως κορμού από τον Προφήτη Ηλία και βόρεια μέχρι τον ‘Πύργο Κοτύλης’ αποτελεί το υψηλότερο τμήμα του όρους με πλήθος κορυφών πάνω από τα 1600 μέτρα, σχηματίζοντας στα δυτικά με το Γράμμο την κοιλάδα του Σαραντάπορου.
Το δεύτερο μεγάλο τμήμα του είναι τα Όντρια, τα οποία έχουν κάθετη διεύθυνση στον κύριο κορμό, τέμνοντας το βουνό στην περιοχή βόρεια του Παλιοκρημινίου καταλήγοντας στην περιοχή του Άργους Ορεστικού, λίγα χιλιόμετρα πριν την πόλη της Καστοριάς. Στην περιοχή αυτή, όπου η βλάστηση είναι οργιώδης, βρίσκονται τα περισσότερα ‘Καστανοχώρια’ του Βοΐου. Παράλληλα με τον κύριο κορμό, ξεκινώντας από την ευρύτερη περιοχή του Επταχωρίου και καταλήγοντας στο Δοτσικό σχηματίζεται ο κατάφυτος σε μεικτά δάση Τάλιαρος. Τέλος, το χαμηλότερο τμήμα αποτελεί η πτυχωμένη λοφοσειρά Πολυκάστανου – Αυγερινού – Τσοτυλίου με πολλές κορυφές να ξεπερνούν τα 1000 μέτρα. Εδώ σχηματίζονται οι κυρίως κοιλάδες του Πραμόριτσα και το Βέλους και τα πλούσια ορεινά και παραποτάμια δάση εναλλάσσονται συνεχώς με βοσκοτόπια. Σε αυτή την περιοχή είναι εγκατεστημένοι και οι περισσότεροι ημιορεινοί και ορεινοί οικισμοί του Βοΐου. Το ορεινό αυτό σύμπλεγμα έχει ακανόνιστη διεύθυνση, αλλά σε γενικές γραμμές ακολουθεί την πορεία του κύριου όγκου, καταλήγοντας και αυτό στην περιοχή των Γρεβενών.
Το πρωί της Κυριακής έγινε ανάβαση στο Παλιοκριμίνι με αφετηρία το γραφικό Πολυκάστανο, μια πορεία που διήρκησε 4 ώρες, ενώ το μεσημέρι ήταν αφιερωμένο στην γιορτή του κάστανου που γινόταν παράλληλα στην Δαμασκηνιά και τον Πεντάλοφο. Χάσαμε βέβαια την γιορτή της τσιγαρίδας στο Δίλοφο, αλλά αυτή είναι μια καλή ευκαιρία για να βρεθούμε και πάλι εδώ του χρόνου.
