Η διαφορετική ηθική της αρχιτεκτονικής
Αν ο Ρίτσαρντ Ρότζερς διοικούσε το Σίτι, και δεν είχε σχεδιάσει απλώς μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά του κτίρια, ίσως τα οικονομικά σκάνδαλα των τελευταίων ετών να είχαν αποφευχθεί.
Το να τοποθετηθεί βέβαια ένας 80χρονος αρχιτέκτονας επικεφαλής της εμπορικής καρδιάς της Βρετανίας δεν θα συμβεί ποτέ.
Ακούγοντας όμως τον άνθρωπο που σχεδίασε κτίρια όπως το Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι, τον νέο τερματικό σταθμό του αεροδρομίου Μπαράχας στη Μαδρίτη και το κτίριο της Λόιντς στο Λονδίνο, αντιλαμβάνεσαι ότι έχεις απέναντί σου έναν ιδεαλιστή που θα μπορούσε να είναι πολύ χρήσιμος και στην πολιτική.
Ύστερα από 50 χρόνια δουλειάς σε όλο τον κόσμο κι έχοντας τιμηθεί με όλα τα δυνατά βραβεία, θα περίμενε κανείς ότι ο γεννημένος στη Φλωρεντία Ρότζερς θα είχε ένα πολυτελέστατο γραφείο στο Λονδίνο, μια στρατιά συμβούλων και ένα μυθικό μισθό.
Ο δημοσιογράφος της Ιντιπέντεντ όμως που του μίλησε είδε έναν άνθρωπο που είχε έρθει στο γραφείο από το σπίτι του στο Τσέλσι όπως κάθε μέρα: με το ποδήλατο. Τη Ρολς-Ρόις την άφησε λοιπόν σπίτι; «Πριν από τριάντα, αν όχι πενήντα χρόνια, αποφασίσαμε να έχουμε κοινωνική ευθύνη», απαντά.
«Συμφωνήσαμε λοιπόν ότι ο πιο καλά αμειβόμενος αρχιτέκτονας -που την εποχή εκείνη ήμουν εγώ- θα πληρωνόταν το πολύ οκτώ με εννιά φορές περισσότερο από τον χειρότερα αμειβόμενο αρχιτέκτονα. Τα υπόλοιπα θα πήγαιναν στη φιλανθρωπία».
Το θέμα της κοινωνικής ευθύνης έρχεται, επιφανειακά τουλάχιστον, σε αντίθεση με τον κατάλογο των πελατών του Ρότζερς και τους υψηλούς προϋπολογισμούς που συνόδευσαν την κατασκευή μερικών από τα πιο προηγμένα τεχνολογικά κτίρια στον κόσμο.
«Το βασικό θέμα σε ένα κτίριο είναι ο πελάτης», απαντά ο Ρίτσαρντ Ρότζερς. «Αν έχεις έναν πραγματικά καλό πελάτη, το πιθανότερο είναι ότι θα κατασκευάσεις ένα πολύ καλό κτίριο. Κοιτάζω τα καλύτερα κτίρια που έχω κάνει – και βλέπω ότι ήταν εξαιρετικοί πελάτες».
Το κτίριο της Λόιντς, που ολοκληρώθηκε το 1986 και κόστισε 75 εκατομμύρια λίρες (89 εκατομμύρια ευρώ), άλλαξε πράγματι την άποψη του Σίτι για το τι ήταν δυνατό και τι ήταν αποδεκτό. Το ίδιο αναμένεται να συμβεί και με το κτίριο που κατασκευάζεται στον αριθμό 122 της οδού Λίντενχολ, στο Λονδίνο. «Νομίζαμε ότι το κτίριο της Λόιντς ήταν υπερβολικά προηγμένο από τεχνολογική άποψη», λέει ο διάσημος αρχιτέκτονας.
«Μπροστά στο κτίριο της Λίντενχολ, όμως, θα μοιάζει πρωτόγονο. Οι αλλαγές είναι συνταρακτικές και ελπίζουμε να χρησιμοποιούμε πάντα την κατάλληλη λύση και την κατάλληλη τεχνολογία για να λύνουμε κάθε πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε».
Η σταδιοδρομία του Ρότζερς παρουσιάζεται αυτή την περίοδο σε μια έκθεση στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών του Λονδίνου. «Την έκθεση τη σχεδίασε ο γιος μου. Όπως είπε, “θέλαμε να συλλάβουμε τη ματιά σου”. Θέλαμε να δείξουμε ότι δεν υπάρχει μόνο η αρχιτεκτονική, ότι η βασική ηθική πλευρά αυτής της πρακτικής είναι η δικαιοσύνη».
Καθώς εκτυλίσσεται η συζήτηση για τις κατηγορίες της αρχιτεκτονικής και για την κυριαρχία του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης ως οικονομικών κέντρων, για το τι δηλαδή κάνει η αρχιτεκτονική, προκύπτει το ερώτημα τι δεν κάνει. «Πιστεύω ότι η απληστία είναι ένα θεμελιώδες πρόβλημα», απαντά ο Ρότζερς. «Εννοώ το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Το χάσμα μεταξύ του πιο πλούσιου 10% και του πιο φτωχού 10%. Είναι μεγαλύτερο από ποτέ».
Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο. Ο Λόρδος Ρότζερς πιστεύει όμως ότι μπορεί να «οικοδομηθεί» -κυριολεκτικά- μια λύση. «Μετά τον πόλεμο, την εποχή του Μακμίλαν και του Ουίλσον, κατασκευάζαμε 300.000 κτίρια τον χρόνο. Σήμερα δεν κατασκευάζουμε ούτε τα μισά. Και τα περισσότερα από αυτά που κατασκευάζουμε είναι σε μεγάλο βαθμό ιδιωτικά. Έχουμε χάσει την κοινωνική στέγη. Και χρειαζόμαστε μια νέα συνείδηση για να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα.
Τρεις περιφέρειες του Λονδίνου είναι τρεις από τις 12 φτωχότερες περιφέρειες της δυτικής Ευρώπης. Δεν μιλάμε για ένα απομακρυσμένο χωριό ανθρακωρύχων της Ουαλίας, αλλά για το Λονδίνο».
Αλλά το πρόβλημα δεν έχει να κάνει μόνο με τη Βρετανία. «Η στέγαση στην Ευρώπη είναι το πιο κρίσιμο στοιχείο στο οικοδομημένο περιβάλλον. Πρέπει να κάνουμε κάτι γιατί το διακύβευμα είναι μεγάλο. Έχουμε χάσει μεγάλο μέρος της ενέργειας που είχαμε αμέσως μετά τον πόλεμο».
πηγή: ered.gr
